De een vond het lastig, de ander viel het reuze mee. Het Ierste Groet Mestreechs Dictee moet volgend jaar wel de naam veranderen.

De naam van de winnaar van het Ierste Groet Mestreechs Dictee zingt al een kwartier voor de bekendmaking door de jury door de zaal. Louis van de Bongaert. Want de ex-wiskundeleraar aan het voormalig Stedelijk, zo wordt gezegd, heeft de boekjes met de Veldeke-spelling, die als als norm voor het dictee gehanteerd wordt, op zijn nachtkastje liggen. Nee, zegt de glunderende prijswinnaar na afloop, hij heeft vantevoren echt niet zitten te blokken. Hand op het hart.

Louis van de Bongaert moet trouwens de prijs delen met Hortense Brounts. Maar de dochter van jury-voorzitter Pol Brounts is al weg als de uitslag bekendgemaakt wordt. Ze is niet de enige. Het jury-beraad duurt dan ook wel erg lang. Derde wordt Patrick Keerssemeeckers (24). Hij heeft het Maastrichts van huis uit meegekregen. Het zal wel meespelen dat ik bij opa en oma opgegroeid bent, zegt hij.

Het blijkt maar weer eens: tussen goed Mestreechs spreken en schrijven is een wereld van verschil. Zeker als ook nog eens de Veldeke-spelling gehanteerd moet worden. Fijntjes wijst een mevrouw in de zaal erop dat in Speulen-tere, het boek van Pol Brounts en Phil Dumoulin over de Veldeke-spelling, als leiddraad staat: Mestreechs mooste spreke, neet sjrieve.

Dat blijkt. Het gemiddelde aantal spelfouten bedraagt vijftig. De uitschieters zitten in de honderd en nog wat. Theo Bovens, ex-wethouder, zit met 27 fouten in de kopgroep van de 85 deelnemers. Vergeleken met zijn voormalige collega Jean Jacobs en zijn opvolger Han Hoogma doet hij het niet slecht. Jacobs zit tussen de dertig en veertig fouten en Han Hoogma in de negentig. ,,Niet slecht voor iemand die al drie weken in Heerlen werkt", grapt Bovens die sinds kort bij de Open Universtiteit werkt.

Bovens pakt de tekst van het dictee erbij. Met een aantal schrijfwijzen is hij het niet eens. Waarom moet kollossaol met een dubbele l geschreven worden? Het is toch gewoon kolos met een l. Bovens is niet de enige die zo zijn vraagtekens heeft bij de door de jury onder leiding van Pol Brounts gehanteerde spelling.

Het is allemaal een beetje snel moeten gaan, verklaart Brounts. Hij heeft de tekst van het dictee vrijdag vanuit het Nederlands in het Maastrichts-op-zijn-Veldeke's vertaald.

Veel deelnemers spelden twelf verkeerd, ze schreven twellef. En de rochèt (koorhemd) van misdienaar Sjengske kwam er in het dictee uit als versjèt en pochet. Terwijl een woord als sjietekojleveger (putjesschepper) weer minder problemen opleverde.

Het heeft iets van een schooklas, die muisstil wordt zodra de meester begint te dicteren. Jan Janssen dicteert echter niet altijd even feilloos. Pol Brounts, de strenge juryvoorzitter, corrigeert hem een paar keer. Je moet niet eus zeggen, maar je moet het uitspreken als us.

Voordat Janssen is begonnen met 'Gere wèl iech uuch' roept een deelneemster dat de Belgen toch wel weer zullen winnen. Yvonne Garnier en Ingrid Lathouwer hebben nog snel een sigaretje gerookt voordat het dictee begint. De zenuwen, he. De Veldeke-spelling hebben ze beiden echt niet onder de knie. Je moet de 'j' nu vaker weglaten terwijl je hem toch gewoon uitspreekt. Lastig.

Het viel reuze mee, zegt Yvonne nadat Jan Janssen na dik een uur voordracht van hele, halve en kwart zinnen en zowat de ganse Maastrichtse beroepsbevolking de revue gepasseerd is, een eind gemaakt heeft aan de première van het Ierste Groet Mestreechs Dictee. Het was gemakkelijker dan ze gedacht had, zegt Yvonne. Flor Aarts, schrijver van 'Mestreechs. Eus moojertaol' is het met Yvonne eens. Met een beetje kennis van de spelling en het dialect kun je een heel eind komen, zegt hij. Ingrid twijfelt veel meer. Zelfs bij eenvoudige woorden als moojer wist ze het soms niet meer. Als de uitslag bekend is, glundert Ingrid: zeventien fouten maar. Kopgroep. Deskundige Aarts heeft ook meegeschreven. Veertien fouten. Valt me zwaar tegen, lacht hij.

Ach, Flor Aarts en consorten krijgen volgend jaar een nieuwe kans. Want het wordt een traditie: de zondag voor het prins uitroepen vindt het Mestreechs dictee plaats. En de zaterdag daarvoor komt een kinderdictee. Dan zal Cecile Magnée (9), die nu het onderspit delft tussen de oudere taalvirtuozen, wel eens hoge ogen kunnen gooien. Want Cecile heeft al heel wat Veldeke-opdrachten thuis afgewerkt.

Bron: De Limburger, Maandag 27 januari 2003