|
GRAMMAIR
|
|
|
|
De
grammatica vaan 't Mestreechs
|
Werkwäörd
kinne op twie menere weure gedefinieerd. Es v'r nao hun beteikenis
kieke, daan höbbe v'r te make mèt wäörd
die 'n activiteit, 'n verandering of 'nen touwstand oetdrökke.
Veurbeelde:
dinke - denken
sjrieve - schrijven
smèlte - smelten
sterve - sterven
ligke - liggen
zitte - zitten
Loere v'r nao hunne vörm, daan kinne v'r werkwäörd
definiëre es wäörd die weure vervoog. Dat wèlt
zègke tot ze bepaolde veranderinge in hunne vörm kinnen
kriege. De vörm vaan e werkwoord kin, beveurbeeld, weure
bepaold door de persoen en 't getal vaan 't oonderwerp vaan 'ne
zin. Vergeliek:
1e persoen inkelvoud: iech wèrk - ik werk
2e persoen inkelvoud: diech wèrk-s - jij werk-t
3e persoen inkelvoud: veer wèrk-e - wij werk-en
De vörm vaan e werkwoord kin ouch aongeve tot 'n activiteit
samevèlt mèt 't momint vaan spreke of dao-aon veuraofgeit.
Vergeliek:
Tegenwoordegen tied: Heer loer-t nao d'n tèllevisie - Hij
kijkt televisie
Verleien tied: Heer loer-de nao d'n tèllevisie - Hij keek
televisie
In dees rubriek weurt de vervoging vaan Mestreechse werkwäörd
besjreve.
Veer numme neet alle regels metein in eine kier op, meh zalle
dees rubriek geregeld oetbreije mèt nui grammaticaregels.
Op de thoes pagina weurt altied aongekondigd wat nui is in dees
rubriek.
De
grammaticaregels koume oet: "Flor
Aarts, Mestreechs. Eus moojertaol."
|
|
Regelmaotige
werkwäörd
|
1.
D'n tegenwoordegen tied
Inkelvoud
1e persoen: iech lier (ik leer) - iech wèrk (ik werk)
2e persoen: diech lier-s (jij leert) / Geer lier-t ( U leert) -
diech wèrk-s (jij werkt) / Geer wèrk ( U werkt)
3e persoen: heer/zie lier-t (hij/zij leert) - heer/zie wèrk
(hij./zij werkt)
Miervoud
1e persoen: veer lier-e (wij leren) - veer wèrk-e (wij werken)
2e persoen: geer lier-t (jullie leren) - geer wèrk (jullie
werken)
3e persoen: zie lier-e (zij leren) - zie wèrk-e (zij werken) |
|
2.
De verleien tied
Inkelvoud
1e persoen: iech lier-de (ik leerde) - iech wèrk-de (ik
werkte)
2e persoen: diech lier-des (jij leerde) - diech wèrk-des
(jij werkte)
3e persoen: heer/zie lier-de (hij/zij leerde) - heer/zie wèrk-de
(hij/zij werkte)
Miervoud
1e persoen: veer lier-de (wij leerden) - veer wèrk-de (wij
werkten)
2e persoen: geer lier-de(t) (jullie leerden) - geer wèrk-de(t)
(jullie werkten)
3e persoen: zie lier-de (zij leerden) - zie wèrk-de (zij
werkten)
|
|
3.
De gebeejende wijs
Inkelvoud
lier - wèrk
Miervoud
liert - wèrk
|
4.
Tegenwoordeg deilwoord
lier-entere / lier-end (lerend)
wèrk-entere / wèrk-end (werkend) |
|
5.
Voltoejd deilwoord
't
Voltoejd deilwoord vaan regelmaotige werkwäörd boevaan
de stam oetgeit op -l, -n, -r, -j
of -w weurt gevörmp door ge- veur de stam te
zètte en -d drachter.
Veurbeelde:
mojle
- ge-mojl-d (gekletst)
dene - ge-deen-d (gediend)
liere - ge-lier-d (geleerd)
greuje - ge-greuj-d (gegroeid)
trouwe - ge-trouw-d (getrouwd)
|
|
Oonregelmaotige
werkwäörd
|
|
1.
D'n tegenwoordegen tied
Inkelvoud
1e
persoen: iech loup (ik loop) - iech spreek (ik spreek)
2e persoen: diech löp-s (jij loopt) / Geer lop (U loop-t)
- diech sprik-s ( jij spreek-t) / Geer sprek (U spreek-t)
3e persoen: heer/zie löp ( hij/zij loop-t) - heer/zie sprik
(hij/zij spreek-t)
Miervoud
1e persoen: veer loup-e (wij lopen) - veer sprek-e (wij spreken)
2e persoen: geer lop (jullie lopen) - geer sprek (jullie spreken)
3e persoen: zie loup-e (zij lopen) - zie sprek-e (zij spreken)
|
|
2.
De verleien tied
Inkelvoud
1e persoen: iech leep (ik liep) - iech spraok (ik sprak)
2e persoen: diech leep-s (jij liep) / Geer leep (U liep) - diech
spraok-s (jij sprak) / Geer spraok ( U sprak)
3e persoen: heer/zie leep (hij/zij liep) - heer/zie spraok (hij/zij
sprak)
Miervoud
1e persoen: veer lep-e (wij liepen) - veer spraok-e (wij spraken)
2e persoen: geer leep (jullie liepen) - geer spraok (jullie spraken)
3e persoen: zie lep-e (zij liepen) - zie spraok-e (zij spraken)
|
|
3.
De gebeejende wijs
Hei-oonder de gebeejende wijs vaan de wèrkwäörd:
bringe - doen - begriepe - breke - ete - geve - goon - hawwe -
koume - loupe - sjrieve - slete - sloon - spreke - stoon - vergete
- vinde - wieze - zien - zien - zwiege
Inkelvoud
bring - doeg - begriep - breek - eet - geef - gaangk - haw - kom
- loup - sjrief - sleet - slaag - spreek - staank - vergeet -
vin - wies - bis - zuug - zwieg
Miervoud/Beleefdheidsvörm
brengk - daot/doot - begrep - brek - et - gef - gaot - hawt/hajt
- komp - lop - sjrijf - slet - slaot - sprek - staot - verget
- vint - wijs - zeet - zwijg
|
|
4.
Tegenwoordeg deilwoord
sprek-entere
/ sprek-end (sprekend)
loup-entere / loupen-d (lopend)
|
|
5.
Voltoejd deilwoord
't Voltoejd deilwoord vaan de mieste oonregelmaotige werkwäörd
begint mèt ge- en geit oet op -e.
aonkieke
- aon-ge-keke (aangekeken)
vasbinde - vas-ge-boonde (vastgebonden)
wegblieve - weg-ge-bleve (weggebleven)
begriepe
- begrepe (begrepen)
genete - genote (genoten)
herkeze - herkoze (herkozen)
oontsloon - oontslage (ontslagen)
verlere - verlore (verloren)
|